Çoklu zaman dilimi analizi

Aynı coinin grafiği 15 dakikalıkta yükseliyor, 4 saatlikte düşüyor görünebilir. Hangisi doğru? İkisi de. Her zaman dilimi aynı piyasaya farklı mesafeden bakar. Çoklu zaman dilimi analizi (multi-timeframe analysis), bu farklı görüntüleri bir araya getirip tek bir plan çıkarma yöntemidir. Bu derste hangi dilimleri seçeceğini, her dilimden ne bilgi alacağını, dilimler çeliştiğinde ne yapacağını ve bunu bir işlemde nasıl uygulayacağını göreceksin.

Neden tek dilim yetmez?

Tek bir dilime bakmak, haritada yalnız bir sokağa bakmaya benzer. Sokağın yönünü görürsün ama şehrin neresinde olduğunu bilmezsin. Örneğin 15 dakikalık grafikte güzel bir yükselen trend görürsün; ama 4 saatlikte bu yükseliş, büyük bir düşüşün içindeki kısa bir toparlanmadır ve fiyat güçlü bir dirence yaklaşmaktadır. Yalnız 15 dakikalığa bakan biri tam o dirençte alım yapar.

Bunun tersi de bir sorundur. Yalnız günlük grafiğe bakan biri doğru yönü bulur ama girişte o kadar geniş stop koymak zorunda kalır ki risk/ödül oranı bozulur. Çoklu dilim bu iki sorunu birlikte çözer: yönü büyükten, zamanlamayı küçükten alırsın.

Bir başka sebep de seviyelerin gücüdür. Büyük dilimdeki bir destek, daha çok kişi tarafından görülür ve daha büyük emirler barındırır. Küçük dilimdeki seviyeler ise daha sık kırılır. Bu yüzden önemli bölgeleri önce büyük dilimde çizmek mantıklıdır.

Üçlü yapı: üst, orta ve alt dilim

En yaygın yaklaşım üç dilim kullanmaktır. Her birinin ayrı bir görevi vardır:

• Üst dilim (bağlam): Ana trend ne yönde? Fiyat hangi önemli bölgeye yakın? Burada işlem yapmazsın, yalnız yön ve bölge belirlersin.
• Orta dilim (kurulum): Fiyat üst dilimdeki bölgeye gelince burada yapının döndüğünü ararsın. İşlem fikri bu dilimde şekillenir.
• Alt dilim (tetik): Giriş anını, stopun tam yerini ve ilk onayı burada bulursun.

Dilimler arasında genelde 4 ile 6 kat fark bırakılır. Çok yakın dilimler (örneğin 15 ve 30 dakika) aynı şeyi söyler; çok uzak dilimler (örneğin günlük ve 1 dakika) arasında bağ kurmak zorlaşır.

Bu tablo bir başlangıç önerisidir, kural değildir. Önemli olan bir üçlü seçip ona sadık kalmaktır.

Adım 1: Yönü üst dilimden al

Üst dilimde üç soruya cevap ararsın:

1. Trend ne yönde? Tepe ve dipler yükseliyor mu, alçalıyor mu? Bunu trend ve piyasa yapısı derslerindeki kurallarla belirle.
2. Fiyat nerede? Önemli bir destek ya da talep bölgesine mi yaklaşıyor, yoksa iki bölgenin ortasında mı? Ortada işlem yapmak, iki yöne de alan bıraktığı için en belirsiz durumdur.
3. Hangi yönde işlem arayacağım? Yükselen trendde ve fiyat destek bölgesine gelirken yalnız alım fırsatı ararsın.

Adım 2: Kurulumu orta dilimde ara

Fiyat üst dilimdeki bölgeye gelince orta dilime geçersin. Burada genelde şunu görürsün: üst dilimdeki geri çekilme, orta dilimde küçük bir düşen trend gibi görünür. Alçalan tepeler ve dipler vardır. Senin aradığın, bu küçük düşüşün bölgenin içinde bitmesi ve yapının yukarı dönmesidir. Yani orta dilimde bir CHoCH: son alçalan tepenin gövdeyle yukarı kırılması.

Orta dilimdeki CHoCH, üst dilimin “burada alıcı olmalı” beklentisinin gerçekleşmeye başladığını gösterir. Bölgeye gelip CHoCH yapmadan aşağı devam eden fiyat ise bölgenin tutmadığını söyler. O durumda işlem yoktur.

Adım 3: Girişi alt dilimden al

Orta dilimdeki dönüşten sonra alt dilime geçersin. Burada amaç girişi iyileştirmektir: orta dilimdeki CHoCH'tan sonraki ilk geri çekilmede, alt dilimde küçük bir yükselen dip ve yukarı yönde bir kırılım ararsın. Giriş bu kırılımın retestinde, stop alt dilimdeki dibin hemen altındadır.

Alt dilimden girmenin asıl faydası stop mesafesidir. Üst dilim bölgesinin altına stop koysaydın risk çok büyük olurdu. Alt dilimdeki dibin altına koyduğunda risk küçülür, aynı hedef için risk/ödül oranı büyür. Bedeli de vardır: dar stoplar daha sık çalışır. Kazanma oranın düşer, kazandığında daha çok kazanırsın. Bu dengeyi risk/ödül ve beklenen değer dersinde inceleyeceğiz.

Dilimler çeliştiğinde ne yapılır?

Dilimler her zaman uyumlu değildir. En sık karşılaşılan durum, üst dilimin bir yönü, alt dilimin ters yönü göstermesidir.

Bu durumda seçeneklerin şunlardır:

• İşlem yapmamak: En sade ve çoğu zaman en iyi seçenek. Dilimler uyumlu olana kadar bekle.
• Üst dilimin bölgesini beklemek: Alt dilimdeki yükseliş üst dilim direncine geldiğinde, orada alt dilimde dönüş işareti arayıp üst dilim yönünde satış düşünmek. Böylece çelişki uyuma dönüşür.
• Küçük ve kısa işlem: Alt dilim yönünde işlem yapacaksan pozisyonu küçült, hedefi üst dilim bölgesinin önüne koy ve stopu dar tut. Bu, trende karşı işlemdir; başarı ihtimali genelde daha düşüktür.

Genel kural: çelişkide üst dilim kazanır. Ama unutma ki her trend dönüşü önce alt dilimde başlar. Üst dilimdeki trend dönecekse, bunun ilk işaretini alt ve orta dilimde görürsün. Bu yüzden alt dilimdeki her ters hareketi yok sayma; sadece ona tek başına büyük para bağlama.

Örnek işlem akışı

1. Üst dilim: Trendi ve en yakın iki önemli bölgeyi işaretle. Hangi yönde işlem arayacağını yaz.
2. Bekle: Fiyat bölgeye gelene kadar işlem yok. Alarm kur ve ekrandan uzaklaş.
3. Orta dilim: Fiyat bölgedeyken yapı dönüşünü bekle. Dönüş yoksa, fiyat bölgeyi kırıyorsa plan iptal.
4. Alt dilim: Dönüşten sonraki ilk geri çekilmede giriş tetiğini bekle. Stopu alt dilimdeki dibin altına koy.
5. Hedef: İlk hedefi orta dilimin önceki tepesine, ikinciyi üst dilimin bir sonraki bölgesine koy.
6. Yönetim: İlk hedefte bir kısmını kapatıp stopu girişe çekmek bir seçenektir. Bunu önceden karar ver, işlem sırasında değil.

Sık yapılan hatalar

• Çok fazla dilim: Altı dilime bakıp her birinde ayrı bir hikâye görmek karar vermeyi imkânsız hale getirir. Üç dilim yeterlidir.
• İşlem kötü gidince dilim değiştirmek: 15 dakikalıktan açtığın işlem zarara girince “günlükte trend yukarı” deyip stopu kaldırmak. Bu, analizi zararı haklı çıkarmak için kullanmaktır.
• Kapanmamış üst dilim mumuna güvenmek: 4 saatlik mumun daha 3 saati varken onu formasyon saymak. Üst dilim mumu ancak kapanınca okunur.
• Alt dilimde aşırı detay: 1 dakikalık grafikte her kıpırtıya tepki vermek. Alt dilim yalnız tetik içindir; yön kararını orada değiştirme.
• Bölgeyi alt dilimde çizmek: Önemli destek ve dirençleri küçük dilimde çizip onlara üst dilim seviyesi gibi güvenmek.

Balina Avcısı'nda

Grafikte 1 dakikadan aylığa kadar zaman dilimleri arasında geçiş yapabilirsin. Okuyucu, birkaç zaman diliminin yönünü tek bir özette gösterir; üst ve alt dilimin uyumlu olup olmadığını tek bakışta görmek için kullanışlıdır. Alt dilimden giriş yaptığında İşlem Planı’ndaki pozisyon hesabı, risk yüzdesine ve stop mesafesine göre adedi hesaplar; dar stopla pozisyonu fazla büyütmeni engeller.

Kendini sına