Zaman dilimleri: 1 dakikadan aylığa

Aynı coinin grafiğine iki kişi bakar. Biri “sert düşüyor” der, öteki “yükseliş trendi sürüyor” der. İkisi de haklı olabilir, çünkü biri 15 dakikalık grafiğe, öteki günlük grafiğe bakıyordur. Grafikteki her mumun kaç dakikayı, kaç saati ya da kaç günü özetlediğine zaman dilimi (timeframe) denir. Hangi dilime baktığını bilmeden yapılan her yorum yarım kalır. Bu derste zaman dilimlerinin ne işe yaradığını, neden büyüğün küçüğe baskın geldiğini ve kendine uygun dilimi nasıl seçeceğini göreceksin.

Zaman dilimi nedir?

Mum dersinde her mumun bir zaman aralığının dört fiyatını taşıdığını gördük. Zaman dilimi, bu aralığın uzunluğudur. Grafik platformlarında genelde şunlar bulunur: 1 dakika, 5 dakika, 15 dakika, 1 saat, 4 saat, 1 gün, 1 hafta ve 1 ay. Kısaca 1m, 15m, 1s, 4s, 1G, 1H, 1A diye yazılır.

Büyük dilimdeki bir mum, küçük dilimdeki mumların toplamıdır. Dört saatlik bir mumun açılışı, içindeki ilk bir saatlik mumun açılışıdır. Kapanışı son bir saatlik mumun kapanışıdır. En yükseği ve en düşüğü de dört mumun en uç noktalarıdır. Yani büyük mum yeni bir bilgi eklemez; ayrıntıyı katlayıp tek şekle sıkıştırır.

Bu örnek önemli bir şeyi gösterir: dört saatlikte “kararsızlık” gibi görünen mum, saatlikte aslında çok hareketli bir hikâyedir. Hangi dilime bakarsan o hikâyenin o kadarını görürsün.

Her zaman dilimi ne için kullanılır?

Kriptoda dört saatlik ve günlük grafik en çok izlenen dilimlerdir. Çok izlenen bir dilimdeki seviyeler daha çok kişinin dikkatini çeker ve bu seviyelerde daha çok emir birikir. Bu da o seviyeleri biraz daha anlamlı yapar.

Gürültü: küçük dilimin bedeli

Zaman dilimi küçüldükçe gürültü (noise) artar. Gürültü, büyük resimde anlamı olmayan rastgele dalgalanmadır: tek bir büyük emir, birkaç stopun tetiklenmesi, kısa süreli bir haber tepkisi. Bir dakikalık grafikte bunların her biri “güçlü bir mum” gibi görünür. Günlük grafikte ise iz bırakmaz.

Küçük dilimde iki sorun daha vardır. Birincisi, hedefler küçük olduğu için spread, kayma ve işlem ücreti kârın daha büyük bir kısmını yer. İkincisi, çok fazla sinyal üretir; çok sinyal çok karar demektir ve yorgunluk hata getirir.

Üst zaman diliminin önceliği

Genel kural şudur: çelişki olduğunda üst zaman dilimi ağır basar. Nedeni piyasa mantığıdır. Günlük ve haftalık grafiğe bakan katılımcılar genelde daha büyük parayla işlem yapar ve pozisyonlarını günlerce, haftalarca taşır. Günlük bir dirençte satış yapan fonun emri, 5 dakikalık bir al sinyaline bakan yüzlerce küçük işlemciden daha ağırdır. Ayrıca üst dilimdeki seviyeyi çok daha fazla kişi görür, bu yüzden orada daha çok emir toplanır.

Pratikte bu şu anlama gelir: alt dilimde bir alış sinyali gördüysen, önce üst dilimde fiyatın nerede olduğuna bak. Günlük bir direncin hemen altındaysan, 15 dakikalık alış sinyalinin önünde büyük bir duvar vardır. Aynı sinyal, günlük destekten yeni dönmüş bir fiyatta çok daha anlamlıdır.

Aynı yapı, farklı dilimler

Fiyat hareketi farklı ölçeklerde birbirine benzer şekiller çizer. Günlükteki bir yükseliş trendi, içinde 4 saatlik düşüşler barındırır. O 4 saatlik düşüşlerin içinde de 15 dakikalık küçük yükselişler vardır. Tepe, dip, destek ve direnç, formasyonlar her dilimde aynı mantıkla çizilir.

Fark ağırlıktadır. Saatlik bir ikili dip birkaç saatlik bir dönüşü anlatır; haftalık bir ikili dip aylarca sürebilecek bir dönüşü. Aynı şekil, büyüdükçe daha çok katılımcıyı ve daha çok parayı temsil eder. Bu yüzden bir formasyonu konuşurken hep hangi dilimde olduğunu da söylemelisin.

Bir de kapanış meselesi var. Dört saatlik bir mum, içindeki dördüncü saat bitmeden kapanmaz. Saatlik grafikte gördüğün güzel bir toparlanma, dört saatlik mumun son halini henüz belirlemez. Üst dilimde formasyon arıyorsan, o dilimin mumunun kapanmasını beklemen gerekir.

Hangi trader hangi dilimi kullanır?

Dilimi, işlemini ne kadar süre tutmak istediğin ve ekran başında ne kadar vakit geçirebildiğin belirler. Genelde bir işlem dilimi (girişi ve stopu belirlediğin dilim) ve onun yaklaşık dört ila altı katı büyüklükte bir yön dilimi seçilir.

Yeni başlayan için küçük dilim cazip görünür, çünkü çok hareket ve çok fırsat vardır. Oysa küçük dilim hızlı karar, sıkı disiplin ve düşük maliyet ister. Başlangıçta 4 saatlik ya da günlük gibi daha yavaş dilimler hem düşünmeye zaman bırakır hem de gürültüyü azaltır. Ayrıntılar için scalping ve swing trading derslerine bakabilirsin.

Sık yapılan hatalar

• İşlem zarara geçince dilim büyütmek: 15 dakikalık bir işlemle girip stop gelince “günlükte hâlâ yükseliş var” diyerek beklemek, planı kaybın ortasında değiştirmektir. Girdiğin dilimin kuralıyla çık.
• Çok fazla dilime bakmak: Altı farklı dilim neredeyse her zaman birbiriyle çelişir. İki ya da üç dilim yeterlidir.
• Kapanmamış üst dilim mumuna güvenmek: Günlük mum gece kapanmadan önce bambaşka bir şekle dönebilir.
• Küçük dilimdeki gürültüyü trend sanmak: Beş dakikalık üç kırmızı mum, günlük trendin döndüğü anlamına gelmez.
• Bir dilimde test edilen kuralı başka dilimde aynen kullanmak: Günlükte işe yarayan bir kural, bir dakikalıkta işe yaramayabilir. Her dilim ayrı sınanmalıdır.

Balina Avcısı'nda

Grafikte 1 dakikadan 1 aya kadar zaman dilimleri arasında geçiş yapabilirsin. Fiyat etiketinin altındaki mum kapanış sayacı, seçili dilimdeki mumun kapanmasına ne kadar kaldığını gösterir. Okuyucu ise birkaç zaman diliminin yönünü tek bir özette toplar; dilimler aynı yönü mü gösteriyor, çelişiyor mu, bir bakışta görürsün.

Kendini sına