Scalping: 1 ve 5 dakikada işlem

Scalping, pozisyonu saniyelerden birkaç dakikaya kadar tutup küçük fiyat hareketlerinden kazanmaya çalışmaktır. 1 dakikalık ve 5 dakikalık grafikler kullanılır, hedefler genelde yüzde birin altındadır ve bir günde onlarca işlem yapılabilir. Dışarıdan en heyecanlı trading türü gibi görünür. Gerçekte en zor olanıdır: maliyetler en ağır burada, karar süresi en kısa burada, duyguların karar vermeye en çok karıştığı yer de burası. Bu derste önce matematiği, sonra kurulumu, en son da disiplini konuşacağız.

Neden scalp yapılır?

Kısa zaman dilimlerinde fiyat, büyük resimden çok anlık emir dengesizlikleriyle hareket eder. Bir seviyede büyük bir alıcı satışları emer, bir stop yığını tetiklenir, büyük bir piyasa emri defteri boşaltır. Bu küçük dengesizlikler birkaç dakika içinde düzelir. Scalper bu düzeltmeyi yakalamaya çalışır. Avantajı, pozisyonun piyasada kısa kalmasıdır: gece haberi, hafta sonu boşluğu, fonlama maliyeti yoktur. Dezavantajı, her işlemin küçük bir kâr potansiyeli taşıması ve bunun maliyetler karşısında çok kırılgan olmasıdır.

Ücret ve kayma: scalpingin asıl rakibi

Her işlemde iki maliyet ödersin. Ücret (komisyon), borsanın giriş ve çıkışta aldığı paydır. Piyasa emri (taker) genelde limit emirden (maker) daha pahalıdır. Kayma (slippage), beklediğin fiyat ile emrin gerçekten dolduğu fiyat arasındaki farktır; hızlı piyasada ve ince defterde büyür. Ayrıntısı emir türleri dersinde.

Uzun vadeli işlemde bu maliyetler hedefin küçük bir kısmıdır. Scalpingde ise hedefin önemli bir parçasını yer. Sayılarla görelim.

Buradan çıkan sonuç açıktır: scalpingde ücret ve kayma bir ayrıntı değil, stratejinin ta kendisidir. Maker ücretiyle limit emir kullanmak maliyeti düşürür ama emrin dolmama riskini getirir; tam kaçmasını istemediğin hareketlerde dolmayabilir. Borsanın ücret kademeleri, hacim indirimleri ve kullandığın emir türü, kurulumun kendisi kadar önemlidir. Bir scalp stratejisini test ederken ücreti ve gerçekçi kaymayı mutlaka ekle; eklemediğin test sana başka bir stratejinin sonucunu gösterir.

Likit saatler ve semboller

Scalping, maliyetin en düşük olduğu yerde yapılmalıdır. Bunun iki koşulu vardır:

• Likit sembol: Alış-satış farkı (spread) dar, emir defteri derin, işlem hacmi yüksek pariteler. Kriptoda bu genelde en büyük hacimli birkaç vadeli paritedir. Küçük coinlerde spread geniş, defter incedir; bir piyasa emri bile fiyatı kaydırabilir.
• Likit saat: İşlem hacmi gün içinde eşit dağılmaz. Londra açılışı ve özellikle Londra ile New York seanslarının çakıştığı saatler genelde en hareketli ve en likit zamanlardır; bu çakışma Türkiye saatiyle aşağı yukarı öğleden sonra dört ile akşam yedi arasına denk gelir. New York kapanışından Asya sabahına uzanan saatler (Türkiye saatiyle aşağı yukarı gece yarısından sabaha) ve hafta sonları daha incedir. Seanslar için seanslar dersine bak.

Önemli veri açıklamaları ise ayrı bir durumdur. Hacim patlar ama spread de açılır, kayma büyür, fiyat iki yöne iğne atabilir. Çoğu scalper bu anlarda kenarda durur.

Order flow ve seviye tepkisiyle scalp

Rastgele bir yerde scalp yapmak, maliyeti olan bir yazı-turaya benzer. Daha sağlam bir yaklaşım, önceden belirlenmiş seviyelerde fiyatın nasıl tepki verdiğini izlemektir.

1. Seviyeleri önceden işaretle: Önceki günün tepesi ve dibi, VWAP, belirgin bir destek ya da direnç, geçmişte tepki alınan bölgeler. Seviye listesi seans başlamadan hazır olmalı.
2. Fiyat seviyeye gelince order flow'a bak: Delta, agresif alım ile agresif satım arasındaki farktır. Fiyat desteğe gelirken delta güçlü negatifse ama fiyat aşağı gidemiyorsa, agresif satışlar pasif alıcılar tarafından emiliyor (absorption) demektir. Emir defterinde seviyenin altında büyük bir alış duvarı da bunu destekleyebilir.
3. Dönüşü bekle: Delta pozitife döner, fiyat seviyeden uzaklaşmaya başlar. Giriş bu dönüşte yapılır.
4. Stop seviyenin hemen ötesi: Fiyat seviyenin altına yerleşirse emilim bitmiştir; fikir geçersizdir.
5. Hedef sonraki seviye: VWAP ya da bir sonraki belirgin seviye.

Örnek işlem

Disiplin ve günlük sınır

Scalpingde karar sayısı çok, karar süresi kısadır. Bu, duygusal hatalar için en verimli ortamdır. Bir kayıptan sonra hemen “geri almak” için açılan işlem, scalperın en yaygın düşüşüdür; ayrıntısı trader psikolojisi dersinde. Önlem, kuralları ekran başına oturmadan yazmaktır:

• Günlük zarar sınırı: Örneğin günde en fazla 3R kayıp. Sınıra ulaşınca platformu kapat. Ayrıntısı drawdown dersinde.
• Seri kayıp sınırı: Üst üste üç kayıptan sonra en az yarım saat ara.
• İşlem sayısı sınırı: Günde belirli sayıda işlem. Sınır, aşırı işlemi ve ücret birikimini keser.
• Çalışma penceresi: Yalnız likit saatlerde, örneğin günde iki saat. Yorgun scalper hata yapar.
• Seviye dışında işlem yok: Önceden işaretlenmemiş bir yerde işlem açma.

Bir de dürüst bir gerçek: kısa zaman dilimlerinde fiyat hareketinin önemli kısmı gürültüdür ve profesyonel piyasa yapıcılar seninle aynı tahtada, çok daha düşük maliyetle oynar. Bu yüzden scalp stratejisi, tüm maliyetler eklenmiş ve yeterli işlem sayısıyla ileri test edilmeden gerçek parayla büyütülmemelidir.

Balina Avcısı'nda

Order flow paneli delta, CVD, footprint, canlı emir defteri ve duvarlar ile büyük işlemleri gösterir; emilimi görmek için kullanacağın ekran budur. Grafikte 1 dakikalık ve 5 dakikalık zaman dilimleri vardır; mum kapanış sayacı kapanışı beklemene yardım eder. Tepki bölgeleri fiyatın geçmişte tepki verdiği seviyeleri gösterir; seans öncesi seviye listeni hazırlarken başlangıç noktasıdır. VWAP'ı göstergeler listesinden ekleyebilirsin. İşlem panelindeki pozisyon hesabı, risk yüzdesinden adedi hesaplar; scalpingde ücreti ayrıca hesaba katmayı unutma.

Kendini sına