Geri çekilme (pullback) stratejisi
Trendde geri çekilme bölgelerini bulmak (Fibonacci, EMA, rol değişimi, order block ve FVG), alt zaman diliminde dönüş onayı, stop, hedef ve çakışma puanlamasıyla örnek işlem.
Geri çekilme stratejisi (pullback), var olan bir trendin yönünde, fiyatın geçici olarak geri geldiği yerden işleme girmektir. Yükselen trendde fiyat yeni bir tepe yapar, sonra bir süre düzeltir; strateji bu düzeltmenin bittiği yeri bulup trendin bir sonraki ayağına katılmaya çalışır. Kırılımda girmeye göre daha iyi fiyat ve daha yakın stop sunar. Bedeli, düzeltmenin nerede biteceğini kestirmeye çalışmaktır: bazen fiyat beklediğin bölgeye hiç gelmez, bazen de gelip geçer ve geri çekilme bir trend dönüşüne dönüşür.
Neden çalışır?
Bir yükseliş ayağı bitince üç grup devreye girer. Erken alanlar kârın bir kısmını realize eder; fiyat bu satışla geri gelir. Yükselişi kaçıranlar “daha iyi bir fiyattan” girmek için bekler. Büyük oyuncular ise pozisyonlarını ekleyebilecekleri, likiditenin yeterli olduğu bölgeleri kollar. Düzeltme, kâr alanların satışı tükenip bekleyen alıcıların ağır bastığı yerde biter. Bu yer çoğu zaman grafikte izi olan bölgelerdir: eski bir direnç, yükselen bir ortalama, itkinin bıraktığı boşluklar.
Önemli şart şudur: geri çekilme ancak bir trend varsa anlamlıdır. Trend yoksa “geri çekilme” diye aldığın şey düpedüz bir düşüş olabilir. Trendi nasıl tanımladığını trend takip dersinde gördün; aynı tanımı burada ön şart olarak kullan.
Geri çekilme bölgeleri
Bölge, “fiyatın burada durabileceği” yerlerdir. Dört yaygın araç vardır:
- Fibonacci düzeltmesi: Son itkinin dibinden tepesine çekilir. 0.5 seviyesi ve 0.618–0.786 arası, yani golden zone, en çok izlenen yerlerdir. Ayrıntısı Fibonacci düzeltme ve golden zone dersinde.
- Hareketli ortalama: Sağlıklı trendlerde fiyat çoğu zaman 20 ya da 50 EMA'ya kadar geri gelip oradan döner. Ortalama sabit bir seviye değil, her mumda güncellenen hareketli bir bölgedir.
- Rol değişimi: Kırılan eski direnç, geri dönüşte destek olarak test edilir. Ayrıntısı destek ve direnç dersinde.
- Order block ve FVG: İtkiden önceki son ters yönlü mum (order block) ve itki sırasında oluşan fiyat boşluğu (FVG), büyük emirlerin izini taşıdığı varsayılan bölgelerdir.
Bölge giriş sebebi değildir: alt zaman diliminde onay
Fiyatın bölgeye gelmesi, orada döneceği anlamına gelmez. Bölgeye bekleyen limit emirle girmek, düşen bir bıçağı tutmaya benzer: bazen en iyi fiyatı alırsın, bazen bölge hiç tutmaz ve stop olursun. Daha seçici yol, bölgede dönüşün başladığını görmektir. Bunun için bir alt zaman dilimine inilir. Örneğin bölge 4 saatlikte belirlenmişse onay 15 dakikalıkta aranır:
- 15 dakikalıkta düzeltme, alçalan tepe ve diplerle iner.
- Fiyat 4 saatlik bölgeye girer ve bir dip yapar.
- Fiyat son alçalan tepenin üstünde kapanır. Kısa vadeli yapı yukarı döner; buna karakter değişimi (CHoCH) denir.
- Giriş bu kapanışla ya da kırılan tepeye yapılan küçük geri dönüşte yapılır.
Bu yöntemin bedeli, girişin bölgenin dibinden biraz yukarıda olmasıdır. Karşılığında, bölgenin tutmadığı birçok durumda hiç işleme girmemiş olursun. Yapı kırılımı ve CHoCH için piyasa yapısı dersine, zaman dilimlerini birlikte okumak için çoklu zaman dilimi dersine bak.
Stop ve geçersizlik
İki seçenek vardır. Yakın stop, alt zaman dilimindeki dönüş dibinin biraz altına konur; risk küçük, pozisyon büyüktür ama bölge içinde ikinci bir test stopu alabilir. Uzak stop, bölgenin tamamının altına, örneğin 0.786 seviyesinin altına konur; daha az erken çıkarır ama pozisyon küçülür. Hangisi olursa olsun pozisyonu riske göre hesapla, böylece kayıp tutarı değişmez.
Fikri tamamen geçersiz kılan seviye ise itkinin başladığı diptir. Fiyat oranın altında kapanırsa yükselen yapı bozulmuştur ve artık bir geri çekilmeden söz edilemez.
Hedef
İlk mantıklı hedef itkinin tepesidir; orada önceki satıcılar ve “başa baş çıkayım” diyenler bekler. Tepenin hemen altını hedef almak, oradaki satışla karşılaşmadan çıkmanı sağlar. Trend güçlüyse pozisyonun bir kısmı tepenin ötesine, Fibonacci uzantılarına taşınabilir. Kısmi kâr ve iz süren stop, trend takip dersinde anlattığımız gibi çalışır.
Çakışma (confluence) puanlaması
Bir bölgede birden fazla aracın aynı fiyatı göstermesine çakışma (confluence) denir. Sezgiyle “güçlü görünüyor” demek yerine bunu basit bir puan tablosuna çevirebilirsin. Aşağıdaki tablo bir örnektir; ağırlıklar uydurmadır ve senin verinde test edilerek değiştirilmelidir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Üst zaman diliminde trend yönünde (zorunlu) | 2 |
| Fiyat 0.618–0.786 bölgesinde | 1 |
| Eski direnç destek olarak test ediliyor | 2 |
| Yükselen 50 EMA bölgede | 1 |
| Order block ya da FVG bölgede | 1 |
| Alt zaman diliminde CHoCH (zorunlu) | 2 |
Kural örneği: “İki zorunlu ölçüt sağlanmadan işlem yok; toplam puan 6 ve üstündeyse tam risk, 5 ise yarım risk, altıysa işlem yok.” Böyle bir tablonun asıl yararı tutarlılıktır: her işlemi aynı ölçütlerle değerlendirirsin ve günlüğünde hangi puanın gerçekten daha iyi sonuç verdiğini sonradan ölçebilirsin.
Dikkat: Ölçüt sayısı arttıkça sistem geçmişe daha çok uyar. Altı ölçütlü bir tablo, yeterli işlem olmadan ayarlanırsa geçmişi ezberler. Bu tehlikeyi istatistik tuzakları dersinde anlatıyoruz. Az ölçüt, çok örnek: kuralın bu.
Örnek işlem
Kurulum (örnek, 4 saatlik): Trend yukarı. Son itki 200'den 260'a. Fibonacci 0.618 seviyesi 260 eksi 0,618 × 60 = 222,9; 0.786 seviyesi 260 eksi 0,786 × 60 = 212,8. Eski direnç 222, yükselen 50 EMA yaklaşık 221.
Puan: trend yönünde 2 + golden zone 1 + eski direnç 2 + 50 EMA 1 = 6. Alt zaman diliminde CHoCH gelince 8 puan. Kural tam risk diyor.
Giriş: 15 dakikalıkta fiyat 220'de dip yapıyor, son alçalan tepe 225,5'in üstünde kapanıyor. Giriş 226.
Stop: 15 dakikalık dip 220'nin altında, 218. Birim risk 226 eksi 218 = 8.
Pozisyon: Hesap 20.000 dolar, risk yüzde 0,5, yani 100 dolar. Adet = 100 / 8 = 12,5. Pozisyon değeri 12,5 × 226 = 2.825 dolar.
Hedefler: Yarısı 2R'de, yani 226 + 16 = 242'de; kalanı itki tepesinin hemen altında, 258'de (4R).
Sonuç ikisi de gelirse: 6,25 × 16 = 100 dolar ve 6,25 × 32 = 200 dolar; toplam 300 dolar, yani 3R. Ücretler bundan düşülür.
Geçersizlik: Fiyat itkinin başladığı 200'ün altında kapanırsa yükselen yapı biter; ama stop 218'de olduğu için çok daha önce çıkmış olursun.
Sık yapılan hatalar
- Trend yokken geri çekilme aramak: Düşen bir piyasada her tepki “geri çekilme” gibi görünür. Önce trend, sonra bölge.
- Onaysız limit emir: Bölgeye bırakılan limit emir, en sert düşüşlerde de dolar. Onay beklemek bu durumların çoğunu ayıklar.
- Her çizgiyi bölge saymak: Grafiğe on araç eklersen her fiyat bir şeyle “çakışır”. Az ve önceden seçilmiş araç kullan.
- Stopu bölgenin ortasına koymak: Fiyat bölgenin içinde dolaşabilir. Stop ya dönüş dibinin ya da bölgenin dışında olmalı.
- Derin düzeltmeyi inkâr etmek: 0.786'yı geçen ve itki dibine yaklaşan düzeltme, trendin zayıfladığını söylüyor olabilir.
Balina Avcısı'nda
Fibonacci / OTE özelliği golden zone'u (0.618–0.786) ve OTE kurulumlarını grafikte işaretler; Fibonacci'yi çizim aracıyla kendin de çekebilirsin. Tepki bölgeleri, fiyatın geçmişte tepki verdiği yerleri gösterir; eski direncin destek olup olmadığına bakmak için kullan. Alt zaman dilimine geçip CHoCH'u görmek için zaman dilimini 15 dakikaya çevirmen yeterli; Okuyucu da farklı zaman dilimlerindeki yönü tek özette verir. Senaryo kartı, önemli seviyelerden geçmişte ne sıklıkla dönüş olduğunu gösterir; bu oranı bir kanıt adayı olarak oku, kesinlik olarak değil.
Özet
- Geri çekilme stratejisi yalnız tanımlı bir trendde, trend yönünde uygulanır.
- Bölge adayları: Fibonacci 0.5 ve 0.618–0.786, yükselen ortalama, eski direnç, order block ve FVG.
- Bölge giriş sebebi değildir; alt zaman diliminde dönüş (CHoCH) onayı beklenir.
- Stop dönüş dibinin ya da bölgenin dışına konur; itkinin başladığı dip fikri tamamen geçersiz kılar.
- İlk hedef itki tepesinin hemen altıdır.
- Çakışma puanı tutarlılık sağlar ama ağırlıkları test edilmeden güvenilir değildir.
Kendini sına
İtki 50'den 70'e. 0.618 düzeltme seviyesi kaçtır?
Aralık 20. 70 eksi 0,618 × 20 = 70 eksi 12,36 = 57,64.
Fiyat bölgeye geldi. Neden hemen alım yapmak yerine alt zaman diliminde onay beklenir?
Bölge yalnız bir olasılık alanıdır. Onay beklemek, bölgenin tutmadığı ve fiyatın doğrudan geçip gittiği durumların çoğunda işleme girmeni engeller.
Giriş 226, stop 218, risk 100 dolar. Kaç adet alınır ve 258'de toplam kâr kaç R olur?
Birim risk 8; adet 100 / 8 = 12,5. 258'de birim kazanç 32, yani 4R; tamamı orada kapanırsa 400 dolar.
Çakışma tablosuna sürekli yeni ölçüt eklemenin tehlikesi nedir?
Her yeni ölçüt sistemi geçmiş veriye biraz daha uydurur. Az işlemle ayarlanmış çok ölçütlü bir sistem geçmişi ezberler ve gelecekte zayıf çalışır.