Kanal, dikdörtgen ve genişleyen formasyon

Her fiyat hareketi bir üçgen ya da bir omuz-baş-omuz değildir. Çoğu zaman fiyat iki çizgi arasında düzenli olarak gidip gelir. Çizgiler paralel ve eğimliyse buna kanal (channel), paralel ve yataysa dikdörtgen (rectangle) ya da yatay piyasa denir. Çizgiler birbirinden uzaklaşıyorsa, yani tepeler yükselip dipler alçalıyorsa bu genişleyen formasyondur (broadening formation); şeklinden dolayı megafon da denir. Bu üç yapının ortak yanı, fiyatın bir “kutu” içinde hareket etmesidir. Farkları kutunun şeklinde ve sana ne kadar fırsat ya da ne kadar risk sunduğundadır.

Kanal: trend bir koridorda

Yükselen bir trendde dipleri birleştiren trend çizgisini çektikten sonra, tepelerden ona paralel bir çizgi daha geçirirsen yükselen kanal elde edersin. Düşen trendde aynı işlemi tepelerden başlayarak yaparsın ve düşen kanal çıkar. Kanal, trendin ritmini gösterir: fiyat alt çizgiye gelince alıcılar, üst çizgiye gelince kâr alanlar devreye girer.

Geçerli bir kanal için temas sayısı yine önemlidir. Bir çizgide en az iki, toplamda en az dört beş temas ara. Çizgileri fitillerden mi gövdelerden mi çekeceğine bir kez karar ver ve tutarlı ol. Paralellik birebir olmak zorunda değildir ama çizgiler belirgin şekilde birbirine yaklaşıyorsa bu kanal değil, kamadır.

Kanal içinde işlem

• Trend yönünde: Yükselen kanalda alt çizgiye yakın alım, düşen kanalda üst çizgiye yakın açığa satış. Stop çizginin biraz ötesine, hedef karşı çizgiye. Bu, kanalı kullanmanın en mantıklı yoludur çünkü trendin arkasında durursun.
• Trende karşı: Yükselen kanalın üst çizgisinden açığa satmak da mümkündür ama daha risklidir. Trend güçlüyse fiyat üst çizgide durmaz, onu aşar. Bunu yapacaksan pozisyonu küçük tut ya da hiç yapma.
• Onay bekle: Çizgiye dokunmak tek başına sinyal değildir. Çizgide bir tepki mumu, örneğin uzun bir alt fitil ya da bir yutan mum görmek girişi daha sağlam yapar.

Kanal kırılımı

Yükselen kanalın alt çizgisinin kapanışla kırılması, trendin ritminin bozulduğunu gösterir. Bu her zaman trendin bittiği anlamına gelmez; fiyat bazen daha yatay bir kanala geçer. Ama kırılımdan sonra kanalın içine dönemeyen bir retest, yönün değişmekte olduğuna dair güçlü bir ipucudur. Ölçülü hedef için kanalın dikey genişliği kırılım noktasından taşınır.

Ters yönde bir kırılım da olabilir: yükselen kanalın üst çizgisinin aşılması. Bu bazen trendin hızlandığını gösterir, bazen de son bir coşkunun, yani tükenişin işaretidir. Fiyat üst çizginin üstünde kalamayıp hızla kanalın içine dönerse bu bir uyarıdır.

Dikdörtgen: yatay kutu

Dikdörtgende üst sınır yatay bir direnç, alt sınır yatay bir destektir. Fiyat aralarında gidip gelir. Bu, alıcılar ile satıcıların bir süre dengede olduğunu gösterir. Bir trendin ortasında çıktığında çoğu zaman devam formasyonudur; bir trendin sonunda çıktığında dönüş de olabilir. Önceden bilemezsin, bu yüzden dikdörtgen yönsüz bir formasyon gibi ele alınmalıdır. Yatay piyasanın genel özelliklerini range dersinde ayrıntılı anlattık.

• İçeride işlem: Alt sınıra yakın alım, üst sınıra yakın satış; stop sınırın biraz ötesine. Kutunun ortası ise iki taraf için de kötü bir giriş yeridir, çünkü stop da hedef de uzaktır.
• Kırılım işlemi: Sınırın ötesinde kapanış, tercihen hacim artışıyla. Hedef kutunun yüksekliği kadar ötededir.
• Sahte kırılımlara dikkat: Dikdörtgenin sınırları çok bariz olduğu için stoplar hemen ötesinde birikir. Fiyat sık sık sınırın ötesine bir fitil atıp bu stopları toplar ve kutunun içine geri döner. Bu tür likidite avlarını ileride ayrıca göreceğiz.

Genişleyen formasyon (megafon)

Genişleyen formasyonda her tepe bir öncekinden yüksek, her dip bir öncekinden alçaktır. Çizgiler birbirinden uzaklaşır. Bu, piyasanın giderek daha duygusal ve oynak hâle geldiğini gösterir: alıcılar ve satıcılar her seferinde bir öncekinden daha sert tepki veriyor, kimse kontrolü ele alamıyor. Genellikle haber akışının yoğun olduğu, belirsiz dönemlerde ve çoğu zaman uzun yükselişlerin tepesinde görülür.

Megafonla işlem yapmak zordur. İçeride işlem yapmaya çalışırsan her salınım bir öncekinden büyük olduğu için stoplar sürekli patlar ya da çok geniş tutulmak zorunda kalır. Kırılım işlemi de kolay değildir, çünkü çizgiler birbirinden uzaklaştıkça kırılım seviyesi de fiyattan uzaklaşır. Pratik yaklaşım şudur: pozisyonu küçült, kırılımı bekle ve kırılımdan sonra bir retest ya da yeni bir yapı oluşmasını gözle. Ölçülü hedef olarak formasyonun en geniş yerindeki yükseklik kullanılabilir, ama bu hedef çoğu zaman çok uzaktadır ve gerçekçi değildir. Yakındaki önemli destek ve dirençleri hedef almak daha mantıklıdır.

Üç kutuyu karşılaştır

Sık yapılan hatalar

• Her çizgiye kanal demek: İki noktadan her yere çizgi geçer. Yeterli temas yoksa kanal da yoktur.
• Kanalın ortasında işlem: Kanalın avantajı çizgilere yakın girişte. Ortada girersen stop ve hedef dengesi bozulur.
• Güçlü trende karşı çizgi satmak: Yükselen kanalın üst çizgisinde inatla açığa satmak, trend hızlandığında büyük kayıplara yol açar.
• Dikdörtgende ilk fitile atlamak: Sınırın ötesine fitil atan ama içeride kapanan bir mum kırılım değildir.
• Megafonda normal büyüklükte işlem: Oynaklık arttıkça aynı riskle daha küçük pozisyon açılmalıdır. Bunun hesabı pozisyon büyüklüğü dersinde.
• Çizgiyi sürekli yeniden çizmek: Fiyat çizgiyi aştıkça kanalı genişletmek, formasyonun bozulduğunu görmezden gelmektir.

Balina Avcısı'nda

Otomatik formasyonlar özelliği kanal, dikdörtgen ve genişleyen formasyonları tarar; kırılım seviyelerini, ölçülü hedefi ve stopu çizer. Yönsüz yapılarda kırılımı beklemen gerektiğini belirtir ve formasyonun geçmişte kaç kez hedefe ulaştığını gösterir. Sıkışma kartı, yatay bir yapının ne kadar sürdüğünü ve o grafikteki sahte kırılım oranını da verir. Kendi kanalını çizmek istersen çizim araçlarındaki trend çizgisi ve yatay çizgiyi kullanabilirsin.

Kendini sına