Üç mum formasyonları: sabah ve akşam yıldızı, üç asker, üç karga, iç ve dış mum

Tek mum bir anı, iki mum bir karşılaştırmayı anlatır. Üç mum ise küçük bir hikâye anlatır: bir taraf baskındır, sonra duraklar, sonra öteki taraf kontrolü alır. Bu yüzden üç mum formasyonları, kendi içlerinde bir tür onay taşır ve tek ya da iki mumluk formasyonlardan biraz daha güvenilir kabul edilir. Bu derste klasik üç mum formasyonlarını ve onlarla yakından ilişkili iki yapıyı, iç mum ile dış mumu göreceksin. Yine de unutma: daha uzun hikâye, kesin hikâye demek değildir.

Sabah yıldızı

Sabah yıldızı (morning star), bir düşüşün sonunda çıkan üç mumluk dönüş formasyonudur. Adını, karanlıktan sonra doğan sabah yıldızından alır. Kurallar:

• Birinci mum: uzun gövdeli kırmızı. Satıcılar hâlâ güçlü.
• İkinci mum: küçük gövdeli “yıldız”. Rengi önemli değildir; doji olursa formasyon biraz daha güçlü sayılır. Gövdesi birinci mumun gövdesinin alt ucunda ya da altında durur.
• Üçüncü mum: uzun gövdeli yeşil. Birinci mumun gövdesinin ortasının üstünde kapanır.

Hikâye şöyle okunur: satıcılar fiyatı sert biçimde düşürdü. Sonraki aralıkta düşüş devam edemedi; iki taraf dengede kaldı. Üçüncü aralıkta alıcılar kontrolü aldı ve ilk mumun kayıplarının yarısından fazlasını geri kazandı. Klasik tanımda yıldız boşlukla aşağıda açılır; kriptoda boşluk nadir olduğu için yıldızın gövdesinin birinci mumun dibinde kalması yeterli kabul edilir.

Akşam yıldızı

Akşam yıldızı (evening star), sabah yıldızının yükselişteki karşılığıdır. Uzun bir yeşil mum, tepede küçük gövdeli bir yıldız, ardından birinci mumun gövde ortasının altında kapanan uzun bir kırmızı mum. Alıcılar zirvede duraklamış, sonra satıcılar kontrolü almıştır. Bir direnç bölgesinde ve ortalamanın üstünde hacimle oluşursa anlamı artar.

Her iki yıldızda da stop, formasyonun en uç noktasının biraz ötesine konur. Sabah yıldızında bu, yıldızın dibidir; akşam yıldızında yıldızın tepesi. Fiyat o noktayı geçip orada kapanırsa formasyon geçersizdir.

Üç beyaz asker

Üç beyaz asker (three white soldiers), art arda gelen üç güçlü yeşil mumdur. Kurallar:

• Üç mum da uzun gövdeli ve yeşil.
• Her mum, bir öncekinin gövdesinin içinde ya da kapanışına yakın açılır.
• Her mum bir öncekinden daha yüksek kapanır ve kendi tepesine yakın kapanır; üst fitiller kısadır.

Anlamı, alıcıların üç aralık boyunca istikrarlı biçimde kontrolü elinde tutmasıdır. En anlamlı olduğu yer, bir düşüşün ya da uzun bir yatay dönemin sonudur. Uzun bir yükselişin içinde çıkarsa yeni bir şey söylemez; hatta fiyatın aşırı uzadığını gösterebilir. Dikkat edilecek bir zayıflık işareti de vardır: askerlerin gövdeleri giderek küçülüp üst fitilleri uzuyorsa, alıcılar her mumda daha çok dirençle karşılaşıyor demektir.

Üç beyaz askerin pratik bir sorunu var: üçüncü mum kapandığında fiyat dipten çok uzaklaşmıştır. Stopu formasyonun dibine koyarsan risk büyük, hedef yakın kalır. Birçok trader bu yüzden askerlerden sonra bir geri çekilme bekler ve girişini ikinci askerin gövdesi civarında arar.

Üç kara karga

Üç kara karga (three black crows), üç beyaz askerin tersidir: bir yükselişin sonunda art arda gelen üç uzun kırmızı mum. Her biri öncekinin gövdesinin içinden açılır, öncekinden daha aşağıda ve kendi dibine yakın kapanır. Satıcıların üç aralık boyunca istikrarlı biçimde kontrolü elinde tuttuğunu anlatır.

Aynı uyarı burada da geçerlidir: üç karga uzun bir düşüşün içinde çıkarsa satış zaten olgunlaşmış olabilir ve tepki yükselişleri sert olur. Üçüncü karganın kapanışında short açmak, çoğu zaman en kötü fiyattan girmek demektir.

İç mum (inside bar)

İç mum (inside bar), en yükseği bir önceki mumun en yükseğinden düşük, en düşüğü de bir önceki mumun en düşüğünden yüksek olan mumdur. Yani bütün aralığı, öncekinin aralığının içinde kalır. Öndeki büyük muma ana mum (mother bar) denir. Haramiye benzer ama harami yalnızca gövdelere bakar, iç mum fitiller dahil bütün aralığa bakar.

İç mum bir sıkışmadır: piyasa güçlü bir hareketten sonra dinlenir ve iki taraf da ana mumun sınırlarını aşamaz. Kendisi yön söylemez; yön, ana mumun hangi ucunun kırıldığıyla belli olur. Trend yönündeki kırılımlar genelde daha anlamlıdır. Ana mumun bir ucunu kırıp hemen geri dönen sahte kırılımlar da sık görülür.

Dış mum (outside bar)

Dış mum (outside bar), en yükseği bir önceki mumun en yükseğinden yüksek, en düşüğü de bir önceki mumun en düşüğünden düşük olan mumdur. Önceki mumu bütün aralığıyla kapsar. Yutana benzer ama yutan gövdelere, dış mum fitiller dahil bütün aralığa bakar.

Dış mum, aynı aralıkta piyasanın iki yönü de denediğini anlatır: önce bir uç kırılmış, orada bekleyen stoplar tetiklenmiş, sonra fiyat öbür uca gitmiştir. Anlamı kapanışın yerinde saklıdır. Yükselişin tepesinde, dibine yakın kapanan kırmızı bir dış mum, yukarı yapılan denemenin başarısız olduğunu ve satıcıların son sözü söylediğini gösterir. Ortada kapanan bir dış mum ise sadece oynaklığın arttığını söyler.

Sık yapılan hatalar

• Üçüncü mum kapanmadan formasyonu tamam saymak: Sabah yıldızının üçüncü mumu son dakikada ortanın altına dönebilir.
• Askerlerin ve kargaların sonunda kovalamak: Üçüncü mumun kapanışı genelde en kötü giriş fiyatıdır; geri çekilme beklemek çoğu zaman daha iyi risk-ödül verir.
• Her iç mumu işlem fırsatı saymak: Yatay ve sıkıcı piyasada iç mumlar çok sık çıkar ve kırılımları çoğu zaman sahtedir.
• Dış mumun kapanışını görmezden gelmek: Ortada kapanan bir dış mum dönüş değil, sadece oynaklıktır.
• Haramiyle iç mumu, yutanla dış mumu karıştırmak: Biri gövdeye, öteki bütün aralığa bakar; kural farklı, stop yeri de farklıdır.

Balina Avcısı'nda

Mum kapanış sayacı, formasyonun son mumunun ne zaman kesinleşeceğini gösterir. Tepki bölgeleri, formasyonun geçmişte fiyatın tepki verdiği bir seviyede olup olmadığını görmeni sağlar. İç mum kırılımlarında bekleyen emri işlem paneli ile grafik üzerinden verebilirsin; adedi risk yüzdene göre İşlem Planı’nda hesaplarsın.

Kendini sına