Kama formasyonları: yükselen kama ve düşen kama

Kama (wedge), iki çizginin aynı yöne eğimli olduğu ve birbirine yaklaştığı bir sıkışmadır. İki türü vardır. Yükselen kamada (rising wedge) iki çizgi de yukarı bakar ama alttaki daha diktir; fiyat yükselir ama her adımda daha az ilerler. Düşen kamada (falling wedge) iki çizgi de aşağı bakar, üstteki daha diktir; fiyat düşer ama her adımda daha az düşer. Kural olarak yükselen kama çoğunlukla ayı, düşen kama çoğunlukla boğa formasyonudur. Bu ilk bakışta ters gelir: yükselen bir şekil neden düşüş habercisi olsun? Cevap, kamanın yönünde değil, yavaşlamasındadır.

Neden çalışır? Yorulan trend

Yükselen kamada her yeni tepe bir öncekinden yüksektir, yani trend kâğıt üstünde sürüyor. Ama tepeler arasındaki mesafe giderek kısalır. Alıcılar fiyatı yukarı taşımaya devam ediyor ama her seferinde daha az ilerleyebiliyor. Dipler ise hızla yükseliyor: geç kalan alıcılar her geri çekilmede erkenden alıyor, fiyata bir türlü nefes aldırmıyor. Sonunda fiyat iki çizgi arasında sıkışır. Yeni alıcı kalmadığında alt çizgi kırılır ve son aşamada alanların stopları satış baskısını büyütür.

Düşen kamada aynı hikâye ters yönde işler: her yeni dip daha az derindir, satıcılar yorulur. Üst çizgi kırılınca açığa satanların stopları alış emri olarak çalışır. Kamalarda momentum göstergelerinde uyumsuzluk görmek sık rastlanan bir eşlikçidir: fiyat yeni tepe yaparken RSI daha alçak bir tepe yapar.

Nasıl tanınır?

1. İki çizgi aynı yöne eğimli: Yükselen kamada ikisi de yukarı, düşen kamada ikisi de aşağı. Çizgilerden biri yatay ise bu kama değil, yükselen ya da alçalan üçgendir. Biri yukarı biri aşağı bakıyorsa simetrik üçgendir.
2. Daralma: Çizgiler birbirine yaklaşmalı. Paralel giden iki çizgi kama değil, kanaldır.
3. En az beş temas: İki çizgiye toplam en az beş dokunuş ve bir çizgiye en az üç dokunuş olmalı. Bu, ortada gerçekten birkaç salınımdan oluşan bir yapı olduğunu gösterir.
4. Birden çok salınım: Kama, tek bir hareketin içindeki küçük duraklamalardan değil, birkaç tam yükseliş ve geri çekilmeden oluşur. Bu yüzden genellikle bayrak gibi kısa formasyonlardan daha uzun sürer.
5. Hacim: Kama boyunca hacmin azalması tipiktir. Kırılımda hacmin artması onayı güçlendirir.

En sık hata: tek bir bacağı kama sanmak

Güçlü bir yükseliş bacağının içinde de küçük duraklamalar olur: fiyat biraz çıkar, bir iki mum dinlenir, yine çıkar. Bu küçük tepe ve diplere çizgi çektiğinde daralan iki yükselen çizgi kolayca bulursun. Ama bu bir kama değil, sağlıklı bir trendin kendisidir. Farkı şu sorularla anlarsın: Gerçekten beş temas var mı? Her salınım belirgin bir geri çekilme içeriyor mu? Fiyat her yeni tepede gerçekten daha az mı ilerliyor, yoksa hız aynı mı? Hacim azalıyor mu? Cevaplar hayırsa, karşında kama yok, sadece yükselen bir trend var. Bu yapıya karşı işlem açmak trende karşı durmak demektir.

Düşen kama

Düşen kama, yükselen kamanın aynasıdır. Bir düşüş trendinin sonunda fiyat alçalan tepeler ve alçalan dipler yapar ama dipler giderek daha az derinleşir. Üst çizgi alt çizgiden daha diktir. Satıcılar fiyatı aşağı itmeye devam eder ama her seferinde daha az başarılı olur. Üst çizginin üstünde kapanış, satış baskısının tükendiğine dair bir işarettir.

İşlem planı

• Giriş: Yükselen kamada alt çizginin altında kapanış, düşen kamada üst çizginin üstünde kapanış. Kırılan çizgiye geri dönüş olursa retestte giriş de seçenektir. Kamalarda çizgiler eğimli olduğu için retest çoğu zaman kırılan çizginin kendisine değil, kırılım seviyesine yakın bir yere gelir.
• Stop: Yükselen kamada kamanın son tepesinin biraz üstü, düşen kamada son dibinin biraz altı. Fiyat oraya ulaşırsa trend yeniden canlanmıştır.
• Hedef: En yaygın ölçü, kamanın başladığı seviyedir: yükselen kamada ilk dip, düşen kamada ilk tepe. Bazı trader'lar bunun yerine kamanın en geniş yerindeki yüksekliği kırılım noktasından taşır. İki yöntem farklı sonuç verebilir; hangisini kullanacağına önceden karar ver.
• Geçersizlik: Fiyat kırılımdan sonra yeniden kamanın içine girer ve son tepeyi ya da dibi aşarsa formasyon bozulmuştur.

Kama devam formasyonu olarak

Kamalar her zaman trendin sonunda çıkmaz. Sert bir düşüşten sonra gelen tepki yükselişi bazen küçük bir yükselen kama şeklini alır. Bu durumda kama, trendin dinlenmesidir ve aşağı kırılım düşüşün devamı anlamına gelir. Mantık aynıdır: tepki yükselişi her adımda daha az ilerliyor ve alıcılar yoruluyor. Aynı şekilde yükseliş trendinin içindeki küçük bir düşen kama, yukarı devamın habercisi olabilir. Bu tür kısa kamalar bayrağa çok benzer; ikisini ayırırken çizgilerin daralıp daralmadığına bak ve yapıya tek bir ad ver.

Sık yapılan hatalar

• Tek bacağı kama sanmak: Güçlü bir hareketin içindeki küçük duraklamalar kama değildir. Beş temas ve gerçek salınımlar ara.
• Kırılımdan önce trende karşı girmek: Yükselen kamanın içinde “nasılsa düşecek” diye açığa satmak. Kama kırılmadan çok uzun süre yükselmeye devam edebilir.
• Çizgileri zorlamak: Fitillerin yarısını yok sayarak çizgi çekmek. Çizgiye uymayan mum sayısı arttıkça formasyon zayıflar.
• Kamayı üçgenle karıştırmak: Çizgilerden biri yataysa kama değil üçgendir. Aynı yapıya iki ad vermek, sonradan hangisi tutarsa onu seçmeye götürür.
• “Yükselen kama her zaman düşer” sanmak: “Çoğunlukla” ile “her zaman” arasındaki fark tam da stopun var olma sebebidir.

Balina Avcısı'nda

Otomatik formasyonlar özelliği yükselen ve düşen kamaları tarar; kırılım seviyesini, ölçülü hedefi ve stopu çizer ve formasyonun geçmişte kaç kez hedefe ulaştığını gösterir. Sıkışma kartında RSI ve MACD uyumsuzlukları da listelenir; bu uyumsuzlukların o grafikte geçmişte ne kadar işe yaradığı da yanında yazar. Kamadaki yavaşlamayı bir göstergeyle teyit etmek istersen buraya bakabilirsin.

Kendini sına