Fibonacci düzeltme: nasıl çekilir, hangi seviyeler önemli?

Fiyat bir yöne güçlü hareket ettikten sonra genelde biraz geri çekilir. Bu geri çekilmenin nerede bitebileceğini tahmin etmek için en çok kullanılan araçlardan biri Fibonacci düzeltme (Fibonacci retracement) aracıdır. Bir salınımın dibinden tepesine çekilen bu araç, aradaki mesafeyi belli oranlarda bölerek olası destek bölgelerini gösterir. Bu derste aracın nasıl çekildiğini, seviyelerin ne anlattığını, hangi salınımın seçileceğini ve en sık yapılan hataları öğreneceksin.

Fibonacci dizisi ve oranlar, kısaca

Fibonacci dizisi, her sayının kendinden önceki iki sayının toplamı olduğu bir dizidir: 0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144 ve böyle sürer. Adını, bu diziyi 13. yüzyılda Avrupa'da tanıtan İtalyan matematikçiden alır.

Trader'ları ilgilendiren, dizideki sayıların birbirine oranıdır. Dizi ilerledikçe:

• Bir sayının bir sonrakine oranı 0,618'e yaklaşır. Örneğin 89 bölü 144 yaklaşık 0,618'dir.
• Bir sayının iki sonrakine oranı 0,382'ye yaklaşır. 55 bölü 144 yaklaşık 0,382'dir.
• Bir sayının üç sonrakine oranı 0,236'ya yaklaşır. 34 bölü 144 yaklaşık 0,236'dır.
• 0,786, 0,618'in kareköküdür.
• 0,5 aslında bir Fibonacci oranı değildir; ama “hareketin yarısı geri alınır” fikri eski bir piyasa geleneği olduğu için araca eklenmiştir.

Grafik platformları bu oranları noktayla yazar (0.618). Bu derste oranları platformda göründüğü gibi noktalı, fiyatları ise virgüllü yazacağız.

Düzeltme neden olur?

Güçlü bir yükselişte erken alanlar bir noktada kâr almaya başlar, geç kalanlar ise daha iyi fiyat bekler. Fiyat geri çekilir. Bu geri çekilmenin ne kadar derin olacağını alıcı ile satıcının dengesi belirler. Güçlü bir trendde alıcılar sabırsızdır ve fiyat çok geri gelmeden alır; düzeltme sığ kalır. Zayıflayan bir trendde ise alıcılar fiyatın daha çok düşmesini bekler; düzeltme derinleşir. Fibonacci aracı bu derinliği ölçmek için ortak bir cetvel sunar.

Araç nasıl çekilir?

Kural basit: aracı hareketin başladığı uçtan bittiği uca çekersin.

• Yükselen harekette: salınım dibinden salınım tepesine. Seviyeler tepeden aşağı doğru dizilir; olası destekleri gösterir.
• Düşen harekette: salınım tepesinden salınım dibine. Seviyeler dipten yukarı doğru dizilir; olası dirençleri gösterir.
• Fitilden fitile: Uç noktalar olarak mumların en düşük ve en yüksek fiyatlarını, yani fitil uçlarını kullan. Gövdelerle çizmeyi seçersen bunu her grafikte tutarlı uygula.

Çoğu platformda bu şekilde çizince 0 seviyesi hareketin bittiği uçta, 1 seviyesi başladığı uçta durur. Bazı platformlar bunu ters gösterir. Önemli olan, oranın hangi uçtan ölçüldüğünü bilmendir: 0.618 düzeltme, hareketin yüzde 61,8'inin geri alındığı yerdir.

Hesap da basittir. Hareket 100'den 200'e gittiyse boyu 100 birimdir. 0.618 düzeltme, tepeden 100'ün 0,618 katı kadar aşağıdır: 200 eksi 61,8, yani 138,2. Aynı mantıkla 0.382 seviyesi 161,8, 0.5 seviyesi 150, 0.786 seviyesi 121,4 olur.

Seviyeler ne anlatır?

Her seviye için kesin bir anlam yoktur, ama genel bir okuma şöyle yapılabilir:

0.618 ile 0.786 arasındaki bölgeye golden zone denir ve birçok trader girişlerini burada arar. Bu bölgeyi ve ona dayalı giriş yöntemini golden zone ve OTE dersinde ayrıntılı göreceksin.

Hangi salınımı seçmelisin?

Fibonacci'nin en zor kısmı, aracın kendisi değil, hangi iki noktaya çekileceğidir. Yanlış salınıma çekilen araç ne kadar doğru hesaplansa da işe yaramaz.

1. En belirgin salınım: Grafiğe uzaktan baktığında göze çarpan dip ve tepeyi seç. Herkesin göreceği uçlar, herkesin göreceği seviyeleri üretir.
2. Son tamamlanmış salınım: Fiyatın şu an düzelttiği hareket hangisiyse onu ölç. İki ay önceki bir hareketin seviyeleri, bugünkü geri çekilme için genelde daha az anlamlıdır.
3. Tepe onaylanmış olsun: Hareket hâlâ sürüyorsa tepe belli değildir ve seviyeler her yeni mumla kayar. Salınım noktası onaylandıktan sonra çiz.
4. Kendi zaman diliminin salınımı: 4 saatlikte işlem yapıyorsan 4 saatlik grafikte belirgin olan salınımı kullan. Küçük dilimdeki iç salınımlar çok fazla ve kısa ömürlü seviye üretir.
5. Yeni tepe gelince güncelle: Fiyat düzeltmeden sonra yeni bir tepe yaparsa eski araç işini bitirmiştir. Yeni salınıma yeni araç çekilir.

Çoklu salınımdan Fibonacci ve çakışma

Tek bir Fibonacci seviyesi, grafikteki birçok çizgiden yalnızca biridir. Seviyeyi güçlü yapan, başka sebeplerle aynı yerde buluşmasıdır. Buna çakışma (confluence) denir. Fibonacci'de çakışmanın iki yaygın türü vardır:

• İki farklı salınımın seviyeleri: Büyük salınımdan çekilen aracın bir seviyesi, daha küçük ve yakın bir salınımdan çekilen aracın bir seviyesiyle aynı yere düşer.
• Fibonacci ile başka bir araç: Bir Fibonacci seviyesi, eski bir direnç (artık destek), bir trend çizgisi, yuvarlak bir sayı ya da bir order block ile aynı yerdedir.

Çakışma bölgesi tek bir seviyeden daha anlamlıdır, çünkü farklı yöntemler kullanan trader'lar aynı yere bakıyordur. Yine de çakışma bir garanti değildir; yalnız o bölgede tepki olasılığını artırdığını düşünürüz.

Fibonacci ile nasıl işlem yapılır?

Fibonacci seviyesi tek başına bir al-sat sinyali değildir. Bir bölge gösterir; o bölgede ne yapacağını trend, yapı ve mum davranışı belirler.

1. Trend: Yükselen trendde yalnız alım için düzeltme seviyelerine bak.
2. Bölge: Tek bir seviye yerine iki seviye arasını ya da bir çakışma bölgesini işaretle.
3. Onay: Bölgede alıcının döndüğünü gösteren bir işaret bekle: uzun alt fitil, yutan mum ya da küçük dilimde yapı kırılımı.
4. Stop: Bir sonraki Fibonacci seviyesinin ya da salınım dibinin biraz ötesine. Örneğin 0.618'den alımda stop 0.786'nın altına ya da daha temkinli olarak 1'in altına.
5. Hedef: İlk hedef salınım tepesi (0 seviyesi). Daha ileri hedefler için Fibonacci uzantıları kullanılır.
6. Geçersizlik: 1 seviyesinin altında kapanış, ölçtüğün yükselişin tamamen silindiğini gösterir; fikir biter.

Seviyeler her zaman tutmaz. Aşağıdaki çizimde fiyat 0.618'de zayıf bir tepki veriyor, sonra 0.786'yı ve 1'i kırarak yükselişin tamamını siliyor. Stopun bu yüzden vardır.

Sık yapılan hatalar

• Sonradan çizmek: Fiyat döndükten sonra aracı çekip “bak, tam 0.618'den döndü” demek. Beş altı seviye olduğu için fiyat hemen her zaman birine yakın döner. Seviyeyi önceden çiz, kararını önceden ver.
• Her seviyeyi eşit önemli saymak: Altı seviyenin hepsinden işlem aramak, aslında hiçbir yerden işlem aramamaktır. Bölge seç, çakışma ara.
• Yanlış salınım: İç salınımlara ya da bitmemiş harekete araç çekmek.
• Tutarsızlık: Bir grafikte fitil, diğerinde gövde kullanmak; işine gelen sonucu seçmek.
• Trende karşı Fibonacci: Düşen trendde düzeltme seviyesinden alım yapmak. Araç trend yönündeki geri çekilmeleri ölçmek için kullanıldığında daha anlamlıdır.
• Stopu tam seviyeye koymak: Herkes aynı seviyeyi gördüğü için stoplar da aynı yerde birikir. Biraz pay bırak.

Balina Avcısı'nda

Grafikteki çizim araçlarında Fibonacci aracı vardır; salınım dibinden tepeye sürükleyerek seviyeleri çizebilirsin. Ayrıca Fibonacci ve OTE golden zone göstergesi, son belirgin salınımın 0.618 ile 0.786 arasındaki bölgesini otomatik işaretler ve OTE kurulumlarını gösterir. Tepki bölgeleri göstergesiyle Fibonacci seviyelerinin geçmiş tepki bölgeleriyle çakışıp çakışmadığına bakabilirsin.

Kendini sına