Trend takip stratejisi

Trend takibi (trend following), fiyat bir yöne gidiyorsa o yöne binmek ve trend bitene kadar orada kalmak demektir. Dipte almayı, tepede satmayı denemez. Hareketin ortasını hedefler: trend kendini gösterdikten sonra girer, bittiğini gösterdikten sonra çıkar. Basit görünür ama sabır ister, çünkü bu yaklaşımda işlemlerin çoğu küçük kayıpla biter ve kârın büyük kısmı az sayıdaki büyük hareketten gelir.

Neden çalışabilir?

Piyasada bilgi bir anda fiyata yansımaz. Büyük oyuncular pozisyonlarını günlerce parça parça kurar, çünkü tek seferde alsalar fiyatı kendi aleyhlerine iterler. Geç kalanlar hareketi görünce katılır, açığa satanlar stoplarını çalıştırınca alım yapmış olur, vadeli piyasada likidasyonlar hareketi bir adım daha uzatır. Bu zincir, bir kez başlayan hareketin bir süre devam etme eğilimi yaratabilir.

Ama dürüst olalım: piyasa zamanın büyük kısmında net bir trendde değildir. Yatay ve dalgalı dönemlerde trend takibi art arda küçük kayıplar verir. Stratejinin değeri, bu kayıpları küçük tutup gerçek trendde büyük kazancı bırakmamaktan gelir. Bu dengenin senin piyasanda ve zaman diliminde gerçekten oluşup oluşmadığını ancak test ederek bilebilirsin.

Trendi tanımlamak: yapı ve ortalama

“Trend var” demek için iki bağımsız ölçü kullan ve ikisinin aynı şeyi söylemesini bekle.

1. Yapı: Yükselen trendde her tepe bir öncekinden yüksek, her dip bir öncekinden yüksektir. Düşen trendde tersi. Ayrıntısı trend dersinde ve piyasa yapısı dersinde.
2. Ortalama: Fiyat yukarı eğimli bir hareketli ortalamanın üstünde kalır. Örneğin kapanış 50 EMA'nın üstünde ve 20 EMA, 50 EMA'nın üstündeyse yükseliş trendi kabul edilir. Hangi ortalamanın seçildiği hareketli ortalamalar dersinde anlatılıyor.

Yapı ile ortalama çeliştiğinde, örneğin fiyat ortalamanın üstünde ama son dip kırılmışsa, trend yok say ve işlem açma. Bu kural seni dalgalı piyasadaki birçok boş işlemden korur.

Giriş türleri

Trend tanımlandıktan sonra iki temel giriş yolu vardır. İkisi de meşrudur; hangisinin senin için daha iyi olduğunu test sonuçları söyler.

Geri çekilmede giriş

Fiyat yeni bir tepe yaptıktan sonra bir miktar geri gelir. Bu düzeltme çoğu zaman yükselen ortalamaya, eski bir dirence ya da bir Fibonacci bölgesine kadar sürer. Giriş, bu bölgede dönüşü gösteren bir mumun kapanışıyla yapılır. Avantajı daha iyi fiyat ve daha yakın stoptur. Dezavantajı, bazen geri çekilmenin gelmemesi ve trendi kaçırmandır. Ayrıntısı geri çekilme stratejisi dersinde.

Kırılımda giriş

Fiyat son tepenin üstünde kapanınca girilir. Hareketin devam ettiğini gördüğün için daha az tahmin içerir ama fiyat daha kötüdür ve stop daha uzaktadır. Sahte kırılımlar da bu girişin bedelidir. Ayrıntısı kırılım stratejisi dersinde.

Stop: nereye ve neden?

Yükselen trendde ilk stop, son yüksek dibin biraz altına konur. Mantığı şudur: fiyat o dibin altına inerse “her dip bir öncekinden yüksek” tanımı bozulur, yani girişin sebebi ortadan kalkar. Stopu dibin tam üstüne değil, biraz altına koy; aynı yeri gören çok sayıda stop orada birikir ve kısa bir iğneyle temizlenebilir. Biraz pay bırakmanın pratik yolu ATR'nin yarısı kadar mesafe eklemektir.

İz süren stop

İz süren stop (trailing stop), fiyat lehine gittikçe stopu da aynı yöne taşımaktır. Trend takibinin kalbidir: kârı korur ama hareketin sürmesine izin verir. Üç yaygın yöntem vardır:

• Yapıya göre: Her yeni yüksek dip oluşup onaylandığında stop o dibin biraz altına çekilir. Anlaşılır ve trend tanımıyla uyumludur.
• ATR'ye göre: Stop, işlem açıldığından beri görülen en yüksek fiyatın belirli bir ATR katı altında tutulur, örneğin 3 ATR. Oynaklık artınca stop uzaklaşır, azalınca yaklaşır.
• Ortalamaya göre: Fiyat, örneğin 20 EMA'nın altında kapanınca çıkılır. Basittir ama dalgalı trendlerde erken çıkarabilir.

Hangisini seçersen seç, stop yalnız lehine hareket eder. Fiyat aleyhine giderken stopu geri çekmek iz süren stop değil, kayıptan kaçmaktır.

Kâr alma

Trend takibinde sabit bir hedef, en büyük kazançları erkenden keser. Bu yüzden genelde iki parçalı bir plan kullanılır: pozisyonun bir kısmı önceden belirlenmiş bir hedefte, örneğin 2R'de kapatılır, kalan kısım iz süren stopla taşınır. İlk parça psikolojik rahatlık ve bir miktar garanti kâr sağlar; ikinci parça büyük trendi yakalama şansını açık tutar. Hiç kısmi kâr almayan saf yaklaşım da vardır. Hangisinin daha iyi olduğu teorik değil, deneysel bir sorudur. R kavramı için risk-ödül dersine bak.

Trendin bittiğini gösteren işaretler

• Yapı kırılımı: Fiyatın son yüksek dibin altında kapanması. En net işarettir. Ardından alçalan bir tepe gelirse trend büyük olasılıkla dönmüştür.
• Ortalamanın düzleşmesi: Eğim kaybolur, fiyat ortalamanın iki yanında gidip gelmeye başlar.
• Momentum zayıflaması: Yeni tepe yapılır ama RSI ya da MACD daha düşük tepe yapar. Bu uyumsuzluk tek başına çıkış sebebi değildir; güçlü trendlerde uyumsuzluk defalarca oluşup bozulabilir.
• Aşırı kalabalık: Vadeli piyasada fonlama çok yükselir, açık pozisyon fiyattan hızlı artar. Herkes aynı taraftaysa ters yönde sert bir temizlik riski büyür.

Kazanma oranı düşük, kazançlar büyük

Trend takibinin istatistik profili çoğu kişiye ters gelir. Örnek bir sistem düşün: işlemlerin yüzde 35'i kazanıyor, kazananlar ortalama 3,5R getiriyor, kaybedenler 1R götürüyor. İşlem başına beklenen değer şöyle hesaplanır: 0,35 × 3,5 eksi 0,65 × 1 = 1,225 eksi 0,65 = 0,575R. Yani her işlem ortalamada riskin yarısından fazlasını kazandırır; ama bu, on işlemin altı-yedisinin kayıp olduğu bir sistemde olur.

Kaybetme olasılığı yüzde 65 olan bir sistemde, 100 işlemlik bir dizide 7 ile 9 arası art arda kayıp görmek olağandır. Bu bir arıza değil, profilin doğal parçasıdır. Bu seriyi taşıyabilmek için işlem başına risk küçük olmalı; nedenini drawdown dersinde görebilirsin. Seriye dayanamayıp kuralı değiştiren trader, genelde büyük trend gelmeden hemen önce vazgeçer.

Örnek işlem: baştan sona

Dikkat et: çıkış tepenin 13 birim altında oldu. Trend takibi tepeyi yakalamaz, trendin bittiği kanıtlanınca çıkar. Bu kaçırılan parça, trendin ortasını yakalamanın bedelidir.

Sık yapılan hatalar

• Her dalgalanmayı trend sanmak: Tek bir yükselen mum dizisi trend değildir. Yapı ve ortalama birlikte onay vermeden girme.
• Kazancı erken kesmek: 1R kâra gelince stopu girişe çekmek ya da çıkmak, sistemin tek gücünü yok eder. Büyük kazançlar olmadan düşük kazanma oranı zarar demektir.
• Seri kayıpta kuralı değiştirmek: Beş kayıptan sonra parametre değiştirmek, test edilmemiş yeni bir sisteme geçmek demektir.
• Geç girip yakın stop koymak: Uzun bir yükselişin sonunda girip stopu dar tutmak, sıradan bir geri çekilmede stop olmak demektir.
• Bütün coinlerde aynı ayarı kullanmak: Bir coinde iyi çalışan ortalama uzunluğu başka bir coinde ya da zaman diliminde işe yaramayabilir. Her birini ayrı test et.

Balina Avcısı'nda

Okuyucu farklı zaman dilimlerinde yönü tek özette gösterir; büyük zaman diliminin trendini buradan kontrol edebilirsin. Hareketli ortalamaları ve ATR'yi göstergeler listesinden ekle, trend çizgilerini çizim araçlarıyla kendin çiz. Pozisyon büyüklüğünü İşlem Planı’ndaki pozisyon hesabı risk yüzdesinden adede çevirir. Bir kuralın geçmişte ve görmediği dönemde nasıl çalıştığını kanıt yaklaşımı gösterir; kanıt yoksa bunu açıkça söyler.

Kendini sına