İşlem planı ve işlem günlüğü

Profesyonel bir pilot, deneyimi ne olursa olsun kalkıştan önce kontrol listesini okur. Sebep unutkanlık değil, baskı altında insan zihninin adım atlamasıdır. Trading de baskı altında karar vermektir. İşlem planı bu kararları sakin bir anda, önceden yazdığın belgedir. İşlem günlüğü ise planı ne kadar uyguladığını ve planın ne kadar işe yaradığını kaydettiğin defterdir. Plan olmadan ne yaptığını, günlük olmadan neyin çalıştığını bilemezsin. İkisi birlikte, sezgiyi kanıta çeviren araçtır.

İşlem planı neden yazılı olmalı?

Kafadaki plan, piyasa hareket ettikçe değişir. Fiyat koşarken “aslında bu da bir kırılım sayılır” demek kolaydır. Yazılı plan bu esnemeyi zorlaştırır: ya kurala uyuyorsun ya uymuyorsun. İkinci yararı ölçülebilirliktir. Kural net yazılmışsa, günlükte hangi işlemin plana uyduğunu işaretleyebilir ve plana uyan işlemlerin sonucunu ayrıca toplayabilirsin. Kural belirsizse, sonuç da yorumdan ibaret kalır. Önceki derste anlattığımız zihinsel tuzakların çoğu, yazılı planın yokluğunda büyür.

İşlem planı şablonu

Planın kısa olabilir ama şu başlıkların her birine net bir cevap vermeli:

Son iki başlık en çok atlananlardır ve en çok para kurtaranlardır.

Ne zaman işlem yapmam?

Bu liste, planın fren pedalıdır. Örnek maddeler:

• Günlük zarar sınırına ulaştıysam ya da üst üste üç kayıp yaşadıysam.
• Önemli bir veri açıklamasından 30 dakika önce ve sonra.
• Uykusuz, hasta ya da öfkeliysem.
• Kurulum planımda yazılı değilse.
• Fonlama aşırı yüksekse ve pozisyonu günlerce tutacaksam.
• Hafta sonu ince likiditede, planım buna izin vermiyorsa.

İşlem öncesi kontrol listesi

Plan uzun bir belgedir; kontrol listesi onun işlem anındaki özetidir. Her “evet” olmadan emir girilmez:

1. Bu kurulum planımda yazılı mı ve adını söyleyebiliyor muyum?
2. Üst zaman dilimi yönü kurulumla uyumlu mu?
3. Giriş tetiği gerçekleşti mi, mum kapandı mı?
4. Stop yeri belli mi ve fikri geçersiz kılan seviyede mi?
5. Hedef belli mi ve risk-ödül en az planımdaki eşik kadar mı?
6. Adet risk yüzdesinden hesaplandı mı, ücret dahil mi?
7. Günlük zarar sınırım ve açık işlem sayım uygun mu?
8. Yakında önemli bir veri var mı?
9. Şu an sakin miyim? Son işlemin etkisinde değil miyim?
10. Stop ve hedef emirlerini girişle birlikte borsaya giriyor muyum?

İşlem günlüğü: neler kaydedilir?

Günlük, her işlemin bir satır olduğu bir tablodur. Bir hesap tablosu yeterlidir. Kaydedilecekler:

• Temel bilgiler: Tarih ve saat, sembol, yön, zaman dilimi, kurulumun adı.
• Fiyatlar: Planlanan giriş, stop ve hedef; gerçekleşen giriş ve çıkış.
• Boyut: Adet ve riske edilen tutar.
• Sonuç R olarak: Ücret dahil kâr ya da zarar bölü riske edilen tutar. R, sonuçları pozisyon büyüklüğünden bağımsız karşılaştırmanı sağlar. Ayrıntısı risk-ödül dersinde.
• Ekran görüntüsü: Giriş anındaki grafik, üzerinde giriş, stop ve hedef işaretli. Bir tane de işlem kapandıktan sonra.
• Sebep: Tek cümle. “4 saatlik golden zone, 15 dakikalık CHoCH.”
• Duygu: İşlem öncesi ve sırasında 1–5 arası bir ölçek ya da tek kelime: sakin, aceleci, korkmuş, hırslı.
• Plana uyum: Evet ya da hayır. Hayırsa hangi kural çiğnendi.
• Hata etiketi: FOMO, erken çıkış, stop kaydırma, plan dışı kurulum gibi kısa etiketler.

R sonucu nasıl hesaplanır?

Haftalık gözden geçirme

Günlük, okunmadıkça bir arşivden ibarettir. Haftada bir, örneğin cumartesi sabahı, yarım saat ayır ve şu soruları cevapla:

1. Bu hafta toplam kaç R kazandım ya da kaybettim? Kaç işlem yaptım?
2. Plana uyan işlemlerin toplamı ne, uymayanların toplamı ne?
3. Hangi kurulum en iyi, hangisi en kötü sonuç verdi? Örneklem bu kararı vermeye yeterli mi?
4. En sık hata etiketim hangisi? Hangi duygu durumunda kaybettim?
5. Gelecek hafta için tek bir şeyi değiştireceksem, bu ne olacak?

Son soru bilerek tek bir değişiklik ister. Aynı anda üç şeyi değiştirirsen, sonucun hangisinden geldiğini bilemezsin. Ve bir haftalık sonuç bir stratejiyi değiştirmek için çoğu zaman yeterli değildir; on işlemde görülen fark büyük ölçüde şans olabilir. Stratejinin kendisini değil, uygulamanı değerlendirmek için haftalık bakış idealdir. Stratejiyi değerlendirmek için daha uzun bir kayıt ve backtest gerekir.

Sık yapılan hatalar

• Yalnız kazançları kaydetmek: Günlük, en çok kayıplarda öğretir.
• Sonucu dolar olarak yazmak: Boyut değiştikçe dolar sonuçlar karşılaştırılamaz. R kullan.
• Planı her kayıptan sonra değiştirmek: Bu, sürekli test edilmemiş bir sisteme geçmek demektir.
• Ekran görüntüsünü sonradan almak: Çıkıştan sonra çizilen grafik, giriş anında ne gördüğünü değil, sonucu bildiğin hâlini yansıtır.
• Duyguyu boş bırakmak: Hataların çoğu duygusal kökenlidir; kaydetmezsen deseni göremezsin.

Balina Avcısı'nda

Trader karar rehberi ve işlem planı, kararını emir vermeden önce bir plan üzerinden gözden geçirmene yardım eder; kendi yazılı planınla birlikte kullan. İşlem panelindeki pozisyon hesabı risk yüzdesinden adedi verir; kontrol listesindeki altıncı maddeyi buradan yaparsın. Grafikteki çizim araçlarıyla giriş, stop ve hedefi işaretleyip günlüğün için ekran görüntüsü alabilirsin. Telegram bildirimleri, “işlem saatim dışında ekrana bakmam” kuralını uygulamayı kolaylaştırır.

Kendini sına