Fibonacci uzantıları ile hedef belirleme

Girişi ve stopu bulmak işlemin yarısıdır. Öbür yarısı, fiyatın nereye kadar gidebileceğini tahmin edip kârı nerede alacağına karar vermektir. Fibonacci düzeltme aracı geri çekilmenin nerede bitebileceğini gösteriyordu. Fibonacci uzantıları (extension) ise hareketin önceki tepeyi geçtikten sonra nereye kadar uzanabileceğini gösterir. Bu derste iki ve üç noktalı uzantıları, en çok kullanılan oranları ve bunlarla nasıl kısmi kâr alma planı kurulacağını öğreneceksin.

Hedef neden gerekir?

Hedefsiz işlem iki şekilde para kaybettirir. Ya kâr erken alınır, çünkü her küçük geri çekilme korku yaratır; ya da hiç alınmaz, çünkü “biraz daha gider” umudu fiyat dönene kadar sürer. Önceden belirlenmiş bir hedef bu iki hatayı da azaltır. Ayrıca hedef olmadan risk/ödül oranı hesaplanamaz; işleme değip değmeyeceğini bilemezsin.

Ama şunu baştan kabul et: hedef bir kehanet değildir. Fiyat hedefe ulaşmayabilir ya da çok ötesine geçebilir. Fibonacci uzantıları, çok kişinin izlediği olası duraklama yerlerini gösterir; o kadar.

Uzantı ve projeksiyon: fark ne?

İki farklı yöntem aynı isimle anılabildiği için kafa karışıklığı sık olur. Burada şöyle ayıracağız:

• Uzantı (iki noktalı): Aracı son düzeltme bacağına çekersin. Yükselen harekette düzeltmenin başladığı tepeden (B) düzeltmenin bittiği dibe (C). 1 seviyesi B'de durur; 1.272, 1.618 gibi seviyeler B'nin ötesine düşer. Ölçülen şey düzeltmenin boyudur.
• Projeksiyon (üç noktalı, ABC): İtkinin başladığı dip (A), itkinin bittiği tepe (B) ve düzeltmenin bittiği dip (C) seçilir. AB itkisinin boyu, C noktasından itibaren belli oranlarda yeniden ölçülür. Ölçülen şey itkinin boyudur. Grafik platformlarında bu araç genelde trende dayalı Fibonacci uzantısı adıyla geçer.

Uzantı, “fiyat düzeltmenin ne kadar ötesine gider?” sorusunu; projeksiyon ise “yeni itki eskisi kadar uzun olursa nereye varır?” sorusunu cevaplar. İkisi farklı fiyatlar verir. Çakıştıkları yerler özellikle ilginçtir.

Seviyeler ve okunuşları

Bu oranlar bir sıralama gibi de okunabilir: fiyat bir seviyeyi gövdeyle aşıp üstünde kalırsa sıradaki seviye yeni olası hedef olur. Ama her seviyede durma ihtimali vardır; bu yüzden hedefler kademeli kullanılır.

İki noktalı uzantı nasıl çekilir?

100'den 200'e bir itki olsun, sonra fiyat 150'ye geri çekilsin. Aracı 200'deki tepeden 150'deki dibe çekersin. Düzeltmenin boyu 50 birimdir. Seviyeler düzeltmenin dibinden itibaren hesaplanır:

• 1.272 uzantısı: 150 artı 50 çarpı 1,272, yani 213,6.
• 1.618 uzantısı: 150 artı 80,9, yani 230,9.
• 2.0 uzantısı: 150 artı 100, yani 250.
• 2.618 uzantısı: 150 artı 130,9, yani 280,9.

Üç noktalı uzantı: ABC projeksiyonu

Üç noktalı araçta önce itkinin başlangıcını (A), sonra itkinin sonunu (B), sonra düzeltmenin dibini (C) işaretlersin. Araç AB boyunu C'den itibaren yansıtır. Aynı örnekte AB boyu 100 birimdir ve C 150'dedir:

• 0.618 projeksiyonu: 150 artı 61,8, yani 211,8.
• 1.0 projeksiyonu: 150 artı 100, yani 250. Yeni itki eskisiyle aynı boyda olur.
• 1.618 projeksiyonu: 150 artı 161,8, yani 311,8.

1.0 seviyesi, iki itkinin eşit olduğu yerdir. Bu, harmonik formasyonlarda AB=CD diye anılan basit ve yaygın bir ölçüdür.

Noktaları seçerken dikkat: C noktası, düzeltmenin bittiği onaylanmış dip olmalı. Düzeltme sürerken C'yi işaretlersen fiyat daha aşağı indikçe bütün hedefler de kayar. C'nin onayı için genelde düzeltmenin içindeki küçük bir yapı kırılımını ya da C'den sonra yükselen bir dip beklenir.

Hedeflerin çakışması

Aynı örnekte iki yöntemin sonuçlarını yan yana koy:

• Uzantının 1.272'si 213,6, projeksiyonun 0.618'i 211,8. İki seviye birbirine çok yakın.
• Uzantının 2.0'ı 250, projeksiyonun 1.0'ı da 250. Tam üst üste.

Farklı ölçümlerin aynı bölgeyi göstermesine çakışma denir. Bu bölgeler daha fazla trader tarafından izlenir ve kâr almak için daha anlamlı yerlerdir. Bir de hedefi yukarıdaki eski direnç bölgeleriyle karşılaştır: hedefin hemen altında güçlü bir direnç varsa, ilk kâr alma yerini dirençten önceye çekmek daha temkinlidir.

Kısmi kâr alma planı

Tek hedefle çalışmak bir kumara dönüşebilir: hedef uzaksa çoğu işlem oraya varmadan döner, yakınsa iyi trendlerin büyük kısmı kaçar. Kısmi kâr alma, pozisyonu parçalara bölüp her parçayı farklı bir hedefte kapatmaktır. Örnek bir plan:

1. Giriş ve stop: C bölgesinde onaylı giriş; stop C'nin biraz altında.
2. Birinci parça: Önceki tepe B'de (ilk direnç) pozisyonun üçte birini kapat. Stopu giriş fiyatına çek. Artık işlem en kötü ihtimalle başa baş biter.
3. İkinci parça: İlk çakışma bölgesinde (uzantı 1.272 ile projeksiyon 0.618) üçte birini daha kapat.
4. Kalan parça: İkinci çakışma bölgesine (uzantı 2.0 ile projeksiyon 1.0) bırak. Stopu son yükselen diplerin altından takip ettir.

Kısmi kâr almanın bir bedeli vardır: trend çok uzarsa, bütün pozisyonu tutsaydın daha çok kazanırdın. Karşılığında daha düzgün bir sonuç dağılımı ve daha az stres elde edersin. Hangi oranda bölüneceği bir zevk meselesi değil, test edilmesi gereken bir karardır.

Hedefe yaklaşırken neye bakılır?

Hedef bir bölgedir; fiyat oraya geldiğinde ne yapacağını mumlara bakarak ince ayar yapabilirsin. Hedef bölgesinde şu işaretler kârı almak ya da stopu sıkılaştırmak için sebep olabilir:

• Yavaşlama: Mumlar küçülüyor, üst fitiller uzuyor.
• Uyumsuzluk: Fiyat yeni tepe yaparken RSI gibi bir gösterge daha alçak tepe yapıyor. Ayrıntısı uyumsuzluklar dersinde.
• Hacmin sönmesi: Yükseliş devam ediyor ama hacim azalıyor.
• Ters yönde yapı kırılımı: Küçük dilimde son yükselen dibin kırılması.

Sık yapılan hatalar

• Hedefi kesin sanmak: Fiyat 1.618'e 2 birim kala döndü ve sen tek bir birim bile kapatmadın. Hedef bir bölgedir; bölgeye yaklaşınca harekete geç.
• Yanlış noktalar: Onaylanmamış C ya da iç salınımlardan seçilmiş A ve B, anlamsız hedefler üretir.
• İki yöntemi karıştırmak: Uzantıyı çekip projeksiyon oranlarıyla yorumlamak. Hangi bacağı ölçtüğünü bil.
• Stopu hedefe göre koymak: “Hedef uzak, stopu da uzak koyayım” demek. Stop yapıya, hedef uzantıya göre belirlenir; sonra risk/ödül hesaplanır ve işlem ona göre kabul ya da reddedilir.
• Planı işlem sırasında değiştirmek: Fiyat ilk hedefe gelince heyecanla hedefleri yukarı kaydırmak ya da korkuyla hepsini kapatmak. Plan önceden yazılır.

Balina Avcısı'nda

Grafikteki çizim araçlarında Fibonacci aracı vardır; hedef seviyelerini kendin çizebilirsin. Fibonacci ve OTE golden zone göstergesi, OTE kurulumlarını ve giriş bölgesini gösterir. Otomatik formasyonlar ölçülü hedefi ayrıca çizer; Fibonacci hedefiyle çakışıp çakışmadığına bakabilirsin. Harmonik formasyonlar göstergesi, AB=CD gibi oranlara dayanan yapıları işaretler. Kısmi kâr planını kurarken İşlem Planı’ndaki pozisyon hesabı, risk yüzdene göre toplam adedi verir; parçaları buna göre bölebilirsin.

Kendini sına